AI-geletterdheid meten: een nieuwe vragenlijst voor je organisatie
Veel lokale besturen werken intussen met generatieve AI, maar hebben weinig zicht op de AI-geletterdheid van hun medewerkers. Het Kenniscentrum Data & Maatschappij publiceerde begin juni 2026 een rapport dat hierbij helpt: een wetenschappelijk onderbouwde vragenlijst voor AI-geletterdheid in de werkcontext, met een bijbehorende meetschaal.
Waarom dit relevant is
AI-geletterdheid verwijst naar het geheel van competenties dat nodig is om AI-toepassingen te begrijpen en er verantwoord mee om te gaan. Sinds de invoering van de EU AI Act is dit voor besturen ook een wettelijk aandachtspunt: artikel 4 verwacht dat organisaties voldoende AI-geletterdheid waarborgen bij wie met AI-systemen werkt.
Het rapport vertrekt van een eenvoudige vaststelling. Het begrip AI-geletterdheid wordt steeds scherper afgebakend, maar de vraag hoe competenties concreet kunnen worden gemeten, blijft in de praktijk vaak open. De voorgestelde praktische meetschaal wil daar een antwoord op bieden.
Wat de vragenlijst doet
De aanpak vertrekt van individuele metingen, omdat de mate waarin medewerkers met AI in aanraking komen, sterk verschilt per rol, functie en verantwoordelijkheden. Het rapport onderscheidt daarom een basisniveau dat voor iedereen relevant is van wie het werk door AI wordt beïnvloed, en daarnaast een rol- of functiespecifieke geletterdheid.
Voor dat tweede deel baseert het rapport zich op AI-persona's zoals gedefinieerd in het Ethical AI Literacy Framework. Aan de vijf bestaande persona's voegen de auteurs een zesde toe: de AI-omstaander, voor wie er indirect door wordt beïnvloed.
Wat dit betekent voor het lokaal bestuur
De vragenlijst is bedoeld als praktisch instrument om een eerste beeld te vormen van de AI-geletterdheid binnen de organisatie. Het gaat om een uitgebreide longlist, waarvan niet elke vraag even relevant zal zijn voor elke organisatie of elke dienst. Een hr-dienst legt andere accenten dan een communicatiedienst of een operationeel team.
Voor een MAT betekent dit dat de lijst best selectief en op maat wordt ingezet. De auteurs benadrukken zelf dat een grondige afstemming en vertaling naar de eigen context essentieel zijn. De uitkomst is geen kant-en-klaar oordeel, maar een vertrekpunt om noden en groeikansen zichtbaar te maken en het gesprek over AI intern te voeren.
Aan de slag
Het rapport en de vragenlijst zijn gratis te downloaden via de website van het Kenniscentrum Data & Maatschappij, onder een open Creative Commons-licentie. Voor een bestuur dat wil weten waar het staat met AI-geletterdheid, is dit een bruikbaar startpunt voor een eigen meting.
Meet AI-geletterdheid binnen jouw organisatie - Kenniscentrum Data & Maatschappij
