Impuls 2025/4
Wie bepaalt het integratie- en inburgeringsbeleid van anderstalige nieuwkomers in Vlaanderen? De Vlaamse overheid is bevoegd voor het onderwijsbeleid, inclusief het onthaalonderwijs voor anderstalige nieuwkomers (OKAN). Het Agentschap Integratie en Inburgering (AgII) is verantwoordelijk voor het inburgeringstraject. AgII begeleidt de nieuwkomers met taalcursussen, oriëntering, toeleiding naar opleiding of werk en participatie en werkt daartoe samen met diverse andere actoren zoals scholen en VDAB. De gemeente waar de inburgeraar voor het eerst met een verblijfstitel van meer dan drie maanden in het Rijksregister ingeschreven wordt, informeert die persoon over het inburgeringsbeleid en verwijst hem door naar het Agentschap. Maar een goed onthaal en integratie vergen heel wat meer. Lokale besturen zorgen bijvoorbeeld voor participatie in sociale netwerken en bieden oefenkansen Nederlands aan. Vaak nemen ze extra inburgeringsinitiatieven: denken we aan de inspanningen van heel wat OCMW’s inzake integratie op de arbeidsmarkt (naast de VDAB).
Maar hoe ver gaat precies de rol van de lokale besturen vandaag? Wat zijn voor algemeen directeurs nuttige tools die bijdragen tot een goed lokaal onthaal- en integratiebeleid?
Trekker Sara Coghe, redactielid en clusterhoofd vrije tijd & onderwijs in Deerlijk, is bijzonder geboeid door het onderwerp en gidst ons door het thema met heel wat gevarieerde bijdragen die ze bijeen sprokkelde.
“Noblesse oblige”: Hilde Crevits, Vlaams minister van Integratie en Inburgering, leidt het thema in met een gebald overzicht van de beleidsintenties van Vlaanderen. Moeten we niet inzetten op een inburgeringstraject in het land van herkomst? Wat is de gezamenlijke opdracht inzake integratie van lokale besturen, andere actoren en de hele samenleving?
Ann Van Damme, directeur Samenleven en Taal bij het Agentschap Integratie en Inburgering, wijst op het belang van een partnerschap rond onthaalbeleid van het agentschap met het lokaal bestuur. Zij verduidelijkt wat het groeiproces is van onthaalbeleid als lokaal maatwerk. De auteur geeft verder nuttige tips in verband met concrete tools, innovatie en efficiëntiewinsten met taalacties.
Redactieleden Nathalie Vallet, hoogleraar UA, en Sara Coghe vonden Peter De Cuyper, onderzoekersleider arbeidsmarkt en integratie KU Leuven, bereid om het aspect arbeidsmarktintegratie in al zijn aspecten uit te diepen. Wat zijn knelpunten in het bovenlokale beleid? Wat is de rol van de OCMW’s? Wat zijn de randvoorwaarden voor een lokaal succesbeleid? Hoe werkt de interactie tussen taalwerving en activering?
Na de analyse van het beleidskader leidt onze queeste richting gewaardeerde lokale casuïstiek. De trekker zorgde voor een innovatie: er zijn zes gebalde inspirerende cases (short copies), die telkens afwisselen met twee meer uitgediepte cases.
Twee kernachtige cases openen het inspirerend praktijkvuurwerk met enerzijds een blik op een toegankelijkheidsscan dienstverlening, waarbij persona’s worden ingezet als hulpmiddel (Geel) en anderzijds een impressie van een onthaalbeleid met veel facetten (Meise).
In een meer uitgediepte case laat de stad Vilvoorde de lezer kennismaken met het onthaal en de begeleiding van anderstalige nieuwkomers, specifiek gericht op Oekraïners. Mara Hofmans (diensthoofd Gelijke Kansen), Catelijne DeVriendt (afdelingshoofd Mens) en Raïssa Wauters, lokaal coördinator Oekraïneopvang, beschrijven het onthaal-en huisvestingsbeleid, de initiatieven inzake integratie, de begeleiding inzake taal/oriëntatie en wijzen op de belangrijke rol van het Sociaal Huis in de zoektocht naar werk.
Twee korte inspirerende cases zorgen ervoor dat het thema in de flow blijft: via onthaalgesprekken wordt gezocht naar een passend vrijetijdsaanbod voor jongeren (PIN vzw), terwijl het project Brugwacht een warme brug naar integratie maakt via een doorgedreven buddywerking (Wetteren).
De tweede uitgediepte case gaat over regionaal samenwerken rond anderstalige nieuwkomers. Christophe Cools, directeur Samen Leven, Bas Dhoey, teamcoach Sociale cohesie, Katrien Heylen, netwerkcoördinator vierde pijler, en Katleen Van Slagmolen, afdelingshoofd Sociaal Beleid, zetten uiteen hoe de stad Mechelen, vanuit haar ruime ervaring inzake inclusiviteitsbeleid, het initiatief nam om samen met de twaalf lokale besturen uit Rivierenland en AgII de kern te vormen van een organisatienetwerk rond de vierde pijler (participatie- en netwerktraject). De auteurs duiden de actieplannen en geven aan waar het netwerk nu staat.
Dan volgt de laatste reeks short copies: Cuisine Mundial, de wereldkeuken op één plaats (De Rand, Wezenbeek-Oppem) en Tettertafel, waar een praattafel de start is voor ontmoeting, activiteiten en het ontdekken van talenten (Deerlijk).
Het thema wordt afgesloten in de ABB-rubriek met een terugblik op een inspirerend studiebezoek. Tom De Bruyn, beleidsmedewerker internationaal en EU-beleid ABB, beschrijft hoe onthaal en inburgering worden aangepakt in Noorwegen en wat de rol is van de Noorse lokale besturen.
We laten het Vlaams niveau nog even aan het woord. Tony Vanderstraete, Hoofd Vlaamse Digitale Strategie bij Digitaal Vlaanderen en Pieter Lenaerts, Directeur ICT bij het Agentschap Binnenlands Bestuur, doen een oproep voor een vernieuwd Vlaams-lokaal partnerschap en geven aan wat de raakpunten zijn van de digitale strategie Vlaanderen met het lokale bestuursniveau. Hoe kan deze digitale strategie ondersteunend werken aan de lokale digitaliseringsprocessen en hoe organiseert de Vlaamse overheid de betrokkenheid van lokale besturen in de uitvoering van de strategie?
Eddy Van der Stock, voorzitter-V-ICT-OR, gooit het over een andere ICT-boeg door te wijzen op de kansen die NIS-2 inzake cybersecurity biedt. Hij wijst op de rol van de algemeen directeur en het managementteam en reikt een stappenplan aan.
Exello.net focust op het geslaagde congres in Oostende: ”West-Vlaanderen g/heeft energie”. Guy-Paul Libin, ere-adjunct-algemeendirecteur Oostende, getuigt over een congres boordevol energie door tal van aanwezigen, boeiende sprekers en enthousiaste activiteiten; ook de foto’s stralen energiek. En ... het onderwerp “algemeen directeurs onder hoogspanning” (prof. De Rynck) volgt de redactie met aandacht als mogelijke inspiratiebron voor een later themanummer rond het welzijn van de algemeen directeur.
Impuls 2025/4 besluiten we met In Dialoog, waarin Marie Herman, algemeen directeur Diksmuide, en haar collega Ellen Leroy van Laarne elkaar ontmoeten doorheen het gezamenlijk heksenverleden van de beide gemeenten. Magie loopt als een rode draad door de ambtsuitoefening van de algemeen directeur: magie via vertrouwen, samenwerking en vooral via creativiteit.
Jean Pierre Van Speybroeck (Hoofdredacteur Impuls) | Sara Coghe (Clusterhoofd vrije tijd & onderwijs in Deerlijk) | Hilde Crevits (Vlaams minister van Integratie en Inburgering) | Ann Van Damme (Directeur Samenleven en Taal bij het Agentschap Integratie en Inburgering) | Nathalie Vallet (Hoogleraar UAntwerpen) | Peter De Cuyper (Onderzoekersleider arbeidsmarkt en integratie KU Leuven) | Raïssa Wauters (Lokaal coördinator Oekraïneopvang) | Christophe Cools (Directeur Samen Leven)| Bas Dhoey (Teamcoach Sociale cohesie) | Katrien Heylen (Netwerkcoördinator vierde pijler) | Katleen Van Slagmolen (Afdelingshoofd Sociaal Beleid) | Tom De Bruyn (Beleidsmedewerker internationaal en EU-beleid ABB) | Tony Vanderstraete (Hoofd Vlaamse Digitale Strategie bij Digitaal Vlaanderen) | Pieter Lenaerts (Directeur ICT bij ABB) | Eddy Van Der Stock (Voorzitter V-ICT-OR)| Robin Vandamme (Doctoraatsonderzozker aan het Instituut voor de Overheid - KU Leuven) | Marie Herman (Algemeen directeur Stad Diksmuide) | Ellen Leroy (Algemeen directeur Gemeente Laarne)
Anderstalige nieuwkomers. Wat is de rol van lokale besturen?
Jean Pierre Van Speybroeck
"Goed begonnen is half gewonnen."
Hilde Crevits
Bouwen aan een onthaalbeleid op maat
Ann Van Damme
Het complexe hindernissenparcours van nieuwkomers op de arbeidsmarkt
Peter De Cuyper, Nathalie Vallet & Sara Coghe
Toegankelijkheidsscan in Geel en onthaalbeleid in Meise
Tinne Syen, Gerda Van den Brande & Julie Van Nieuwenhoven
Het onthaal van tijdelijk ontheemde mensen uit Oekraïne in Vilvoorde
Raïssa Wauters
Onthaalgesprekken vrije tijd (PIN vzw) en Brugwacht in Wetteren
Brent Van Lierde & Lieneke De Landtsheer
Regionaal samenwerken om participatie en netwerkkansen te verhogen in Rivierenland
Christophe Cools, Bas Dhoey, Katrien Heylen & Katleen Van Slagmolen
Cuisine Mundial (De Rand) en Tettertafels in Deerlijk
Steven De Mesmaeker & Miek Vandamme
Studiebezoek Noorwegen inspireert Vlaams integratie- en inburgeringsbeleid
Tom De Bruyn
Digitale transformatie in lokale besturen
Tony Vanderstraete & Pieter Lenaerts
Van NIS2 naar kansen
Eddy Van der Stock
Verslag managementcongres Exello.net
Robin Van Damme
Filbert Connecting Lab
Creativiteit als codewoord
Ellen Leroy & Marie Herman
Laat je ook inspireren om de werking en de organisatie van je bestuur naar een hoger niveau te helpen tillen.